Mitsubishi QX / QY Serisi PLC I/O Üniteleri
Mitsubishi QX / QY serisi, MELSEC-Q platformunda saha sinyallerini PLC kontrol katmanına taşıyan dijital giriş, dijital çıkış ve kombine I/O modüllerini kapsar. 24 V DC girişler, AC girişler, röle çıkışlar, triac çıkışlar ve sink/source transistor çıkış seçenekleri sayesinde mevcut Q serisi panolarda nokta sayısı, common tipi ve bağlantı biçimine göre doğru modül seçimi yapılır.

Mitsubishi QX / QY serisi nedir?
Mitsubishi QX / QY serisi, MELSEC-Q PLC mimarisinde makine üzerindeki buton, sensör, limit switch, röle bobini, solenoid ve yardımcı yükler ile CPU arasındaki dijital bağlantıyı kurar. QX giriş modülleri saha elemanlarından gelen ON/OFF bilgisini kontrolöre taşırken, QY çıkış modülleri PLC kararlarını saha yüklerine iletir. Bu nedenle seri, mevcut Q serisi panolarda I/O kapasitesi artırma, arızalı modül değiştirme ve saha kablolamasını koruyarak retrofit yapma çalışmalarında doğrudan karar verilen parçalar arasındadır.
Model yapısında QX tarafı AC giriş, DC giriş, pozitif common, negatif common, yüksek hızlı giriş ve connector tipleriyle ayrılır. QY tarafında röle, triac, sink transistor ve source transistor çıkışlar bulunur. Nokta sayısı 8, 16, 32 ve 64 olarak değişir; bazı modeller terminal blok kullanırken, yoğun noktalı modellerde 40 pin connector veya 37 pin D-sub bağlantı tercih edilir. Aynı Q serisi rack içinde doğru I/O adreslemesi ve güç bütçesiyle farklı modüller birlikte kullanılabilir.
Saha tarafında seçim yalnızca ürün koduna bakılarak yapılmaz; sensörün PNP/NPN davranışı, yükün AC veya DC olması, çıkış başına akım ihtiyacı, kablo sonlandırma tipi ve mevcut pano aksesuarları birlikte kontrol edilir. Örneğin QX41 gibi 32 noktalı DC giriş modelleri yoğun sensör sinyalleri için kullanılırken, QY41P gibi transistor çıkış modülleri hızlı ve düşük akımlı DC yükleri sürmek için uygundur. Röle çıkışlı QY10 ise farklı gerilimdeki yükler için daha esnek davranır.
Mitsubishi QX / QY serisi, MELSEC-Q tabanlı PLC sistemlerinde dijital saha sinyallerini okumak ve çıkış yüklerini sürmek için kullanılan modül ailesidir. QX kodlu modeller giriş tarafını, QY kodlu modeller çıkış tarafını, QX..Y.. kodlu modeller ise kombine giriş/çıkış görevini üstlenir. Seçim; gerilim seviyesi, common yapısı, çıkış mantığı, nokta sayısı ve bağlantı tipine göre yapılır.
Mitsubishi QX / QY ürünleri
- ✓8, 16, 32 ve 64 nokta seçenekleri
- ✓24 V DC pozitif / negatif common giriş
- ✓Röle, triac ve transistor çıkış yapıları
- ✓40 pin connector veya terminal blok bağlantı
- ✓QX41 için 1–70 ms giriş filtresi
- ✓QY41P için 12–24 V DC sink çıkış
QX kodu dijital giriş modüllerini, QY kodu dijital çıkış modüllerini ifade eder. QX41Y41P gibi birleşik kodlarda aynı modül üzerinde hem giriş hem çıkış noktaları bulunur; model sonundaki P çoğu transistor çıkışta sink/source ayrımını etkiler.
Mevcut modül etiketi, giriş gerilimi, pozitif/negatif common yapısı, çıkışın röle mi transistor mü olduğu ve connector tipi netleşmeden sipariş verilmez. Özellikle QX41, QX81, QY41P ve QY81P gibi connector farklılığı olan modellerde kablo aksesuarı da kontrol edilir.
MELSEC-Q panolarda birebir değişimde aynı kod tercih edilir; yeni tasarım veya uzun vadeli yedek parça planında iQ-R RX/RY karşılıkları değerlendirilebilir. Geçişte yalnızca elektriksel özellik değil, rack, CPU, yazılım adresleme ve terminal dönüşüm yapısı birlikte incelenir.

Mitsubishi Electric QX40 Dijital Giriş Modülü
QX40

Mitsubishi Electric QX40-S1 Dijital Giriş Modülü
QX40-S1

Mitsubishi Electric QX81 Dijital Giriş Modülü
QX81

Mitsubishi Electric QY10 Röle Çıkış Modülü
QY10

Mitsubishi Electric QY40P Giriş/Çıkış Modülü
QY40P

Mitsubishi Electric QY42P Dijital Çıkış Modülü
QY42P
QX / QY teknik parametreleri
QX / QY serisinde doğru seçim için önce sinyal yönü, ardından gerilim seviyesi, common mantığı, çıkış elemanı ve kablolama biçimi netleştirilir.
QX / QY teknik parametreleri
QX / QYQX / QY varyantları nasıl ayrılır?
QX / QY ailesindeki varyant ayrımı, modülün giriş mi çıkış mı olduğu kadar common mantığı, gerilim seviyesi ve saha bağlantı biçimiyle de ilgilidir.
AC giriş modülleri
QX10, QX10-TS ve QX28 gibi modeller AC saha sinyallerini PLC tarafına taşır. 100–120 V AC veya 100–240 V AC seviyeleri bulunan uygulamalarda kullanılır; DC sensör sinyalleri için uygun değildir. Terminal blok yapısı mevcut pano kablolamasını korumak isteyen bakım ekipleri için önemlidir.
24 V DC pozitif common
QX40, QX41 ve QX42 grubu 24 V DC pozitif common giriş yapısıyla yaygın sensör ve yardımcı kontak sinyallerinde kullanılır. 16, 32 ve 64 nokta seçenekleri sayesinde hem küçük makine panolarında hem de yoğun giriş ihtiyacı olan hatlarda aynı aile korunabilir.
24 V DC negatif common
QX80, QX81 ve QX82 grubu negatif common giriş mantığıyla ayrılır. Saha cihazlarının çıkış karakteri ve pano ortaklama yapısı bu modellerin seçiminde belirleyicidir. Pozitif common giriş modülüyle aynı terminale benzese de elektriksel bağlantı mantığı farklıdır.
Röle çıkış seçenekleri
QY10, QY10-TS ve QY18A gibi röle çıkışlı modeller farklı gerilim seviyelerindeki yükleri anahtarlamak için kullanılır. Transistor çıkışlara göre mekanik yapıya sahiptir; bu nedenle yüksek anahtarlama frekanslı uygulamalarda değil, daha esnek yük tarafı gereken devrelerde öne çıkar.
Sink transistor çıkış
QY40P ve QY41P grubu 12–24 V DC sink transistor çıkış yapısına sahiptir. Hızlı, düşük akımlı DC yükleri sürmek için kullanılır. QY41P gibi connector bağlantılı 32 noktalı modellerde 40 pin kablo, terminal dönüşüm ünitesi ve ortak akım sınırı birlikte değerlendirilir.
Source transistor çıkış
QY81P ve QY82P modelleri source transistor çıkış mantığıyla ayrılır. Saha yüklerinin 0 V tarafına göre nasıl beslendiği ve kullanılan giriş devrelerinin beklediği lojik seviye bu seçimde belirleyicidir. Sink ve source modeller birbirinin yalnızca kod farkı olan eşdeğeri değildir.
QX / QY nerelerde kullanılır?
QX / QY modülleri, Q serisi PLC bulunan makinelerde saha girişlerini toplamak ve dijital yükleri sürmek için temel I/O katmanını oluşturur.
Ana I/O genişletme
Q serisi CPU bulunan makinelerde yeni sensör, limit switch, buton veya solenoid eklendiğinde QX / QY modülleriyle I/O kapasitesi artırılır. Mevcut rack yapısı korunurken adresleme, nokta sayısı ve common grupları güncellenerek pano içinde kontrollü genişleme yapılabilir.
Sensör ve ayırıcı kontrolü
Konveyör üzerinde fotosel, yaklaşım sensörü, ürün dayama silindiri ve ayırıcı mekanizma gibi elemanlar QX giriş ve QY çıkış modülleri üzerinden kontrol edilir. Giriş filtresi, sensör sinyal süresi ve çıkış yük akımı doğru seçildiğinde hat takibi daha kararlı çalışır.
Pnömatik yük sürme
Paketleme, dolum ve etiketleme makinelerinde valf adaları, ikaz lambaları ve yardımcı röleler genellikle dijital çıkışlardan sürülür. QY transistor çıkışlar hızlı DC yüklerde avantaj sağlarken, farklı gerilimli yardımcı devrelerde röle çıkışlı modeller tercih edilebilir.
Mevcut pano yenileme
Eski Q serisi panolarda arızalı I/O modülünü değiştirmek çoğu zaman CPU veya programı değiştirmeden sistemi tekrar devreye almanın en hızlı yoludur. Bu durumda aynı model kodu, aynı connector ve aynı common yapısı korunarak kablolama riski azaltılır.
Dijital durum izleme
Makinedeki start/stop bilgileri, arıza kontakları, kapı switchleri, valf geri bildirimleri ve proses izin sinyalleri QX giriş modülleriyle PLC belleğine alınır. Bu dijital durumlar SCADA, HMI veya üretim veri toplama sistemlerine aktarılacak temel sinyal katmanını oluşturur.
QX / QY seçerken nelere dikkat edilir?
Doğru QX / QY seçimi, ürün kodundan önce saha sinyalinin yönünü, gerilim seviyesini ve pano kablolamasını doğru okumayı gerektirir.
Giriş gerilimini ve common tipini ayırın
QX modül seçiminin ilk adımı sensör veya kontak sinyalinin AC mi DC mi olduğunu belirlemektir. DC girişlerde pozitif common ve negatif common ayrımı, sahadaki PNP/NPN cihaz davranışıyla birlikte düşünülür. Aynı 24 V DC etiketi iki farklı common yapısında farklı kablolama gerektirebilir; bu nedenle eski modül kodu ve saha şeması birlikte okunur.
Çıkış yükünü akım ve lojikle kontrol edin
QY tarafında röle, triac, sink transistor ve source transistor çıkışlar aynı görevi aynı şekilde yapmaz. Solenoid, röle bobini, lamba veya SSR gibi yüklerin gerilimi, akımı ve anahtarlama sıklığı belirlenir. QY41P gibi 0.1 A/point sınıfındaki transistor çıkışlarda ortak akım sınırı ve kaçak akım davranışı yük seçimini etkileyebilir.
Connector ve terminal dönüşümünü planlayın
Yoğun noktalı QX41, QX42, QY41P, QY42P gibi modüller 40 pin connector kullanır. Mevcut panoda hazır kablo, A6CON connector, terminal dönüşüm modülü veya açık uçlu kablo varsa yeni modülün aynı bağlantı düzenini desteklemesi gerekir. Sadece elektriksel özellik doğru olsa bile yanlış connector seçimi devreye alma süresini uzatır.
I/O adreslemesini ve rack kapasitesini kontrol edin
Modülün fiziksel olarak rack’e takılması yeterli değildir; işgal ettiği I/O noktası, CPU tarafındaki adresleme ve mevcut programdaki X/Y adres kullanımı korunur. Özellikle QX41Y41P gibi kombine modüllerde giriş ve çıkış alanının programdaki karşılığı kontrol edilmeden değişim yapmak beklenmeyen makine davranışına yol açabilir.
Eski panolarda modül etiketi okunabiliyor olsa bile terminal kapağı, saha kablosu numarası ve PLC programındaki X/Y adresleri karşılaştırılmadan değişim yapılmaz. Daha önce yapılan bakım müdahalelerinde terminal dönüşüm kablosu veya common köprüleri değiştirilmiş olabilir; bu durum aynı model kodunda bile sahada farklı bağlantı davranışı oluşturabilir.
Q serisi rack uyumu
QX / QY modülleri MELSEC-Q tabanlı rack mimarisi için seçilir. CPU, power supply ve base unit yapısı Q serisi değilse mekanik ve elektriksel uyum beklenmez. Aynı marka içinde FX, iQ-F veya iQ-R ailelerinin I/O modülleri farklı form faktöre ve farklı sistem mimarisine sahiptir.
Kablo ve connector aksesuarları
40 pin connector kullanan modellerde modül tek başına yeterli olmayabilir. A6CON serisi connector, Q40CBL kablo, terminal dönüşüm ünitesi veya uygun saha kablosu mevcut değilse montaj tamamlanamaz. Sipariş öncesinde eski modülün front connector yapısı ve pano içi kablo sonlandırması kontrol edilir.
iQ-R geçiş notu
Yeni kurulumlarda MELSEC iQ-R RX/RY serisi karşılıklar daha güncel platform seçeneği olabilir. Ancak mevcut Q serisi panoda doğrudan modül değişimi yapılacaksa CPU, base rack, yazılım adresleri ve saha terminal düzeni değişmeden kalacağı için QX / QY kodunun birebir karşılığı öncelikli değerlendirilir.
Mitsubishi QX / QY hakkında sık sorulan sorular
QX / QY modüllerinde en sık hata, aynı nokta sayısına sahip modellerin elektriksel olarak da aynı kabul edilmesidir.
Mitsubishi QX ve QY arasındaki fark nedir?
QX kodlu modeller dijital giriş modülleridir; saha üzerindeki buton, limit switch, sensör veya yardımcı kontak gibi ON/OFF sinyallerini PLC’ye taşır. QY kodlu modeller ise dijital çıkış modülleridir; PLC programındaki kararları röle bobini, solenoid, lamba veya yardımcı devre gibi yüklere iletir. Bu ayrım yalnızca isim farkı değildir; giriş modüllerinde algılanan gerilim ve common yapısı, çıkış modüllerinde ise yük gerilimi, akım sınırı ve çıkış elemanı seçim kararını belirler.
QX41 ile QX81 aynı amaçla mı kullanılır?
QX41 ve QX81 aynı şekilde 32 noktalı 24 V DC giriş ihtiyacına hizmet edebilir; ancak common ve bağlantı yapıları farklıdır. QX41 pozitif common giriş yapısında 40 pin connector kullanırken, QX81 negatif common giriş yapısında 37 pin D-sub connector ile ayrılır. Bu yüzden saha cihazının PNP/NPN davranışı, mevcut kablo konnektörü ve pano şeması kontrol edilmeden birinin yerine diğerini seçmek doğru değildir.
QY41P hangi tip çıkış modülüdür?
QY41P, MELSEC-Q ailesinde 32 noktalı 12–24 V DC sink transistor çıkış modülüdür. Her çıkış noktası düşük akımlı DC yükleri anahtarlamak için kullanılır ve modül 40 pin connector bağlantı yapısına sahiptir. Röle çıkışlı QY10 gibi modellerden farklı olarak mekanik kontak kullanmaz; bu nedenle hızlı anahtarlama isteyen DC yüklerde tercih edilir. Ancak yük akımı, ortak akım sınırı ve sink/source lojik uyumu mutlaka kontrol edilir.
Arızalı QX / QY modülünü birebir değiştirmek yeterli olur mu?
Çoğu bakım senaryosunda aynı model kodunu kullanmak en güvenli başlangıçtır, fakat tek başına yeterli kontrol değildir. Modülün üzerindeki tam kod, terminal veya connector tipi, kullanılan dönüşüm kablosu, CPU programındaki X/Y adresleri ve saha common köprüleri doğrulanır. Eski panolarda daha önce kablo veya terminal dönüşümü yapılmış olabilir; bu yüzden sadece ön panel koduna bakarak değişim yapmak devreye alma sırasında beklenmeyen giriş veya çıkış davranışı oluşturabilir.
Yeni projede QX / QY yerine iQ-R RX / RY seçilmeli mi?
Yeni bir pano tasarlanıyorsa Mitsubishi’nin daha güncel platformları ve uzun vadeli yedek parça planı ayrıca değerlendirilir. Buna rağmen mevcut MELSEC-Q sistemi çalışan bir makinede arızalı modül değişimi yapılacaksa QX / QY kodlarının birebir karşılığı daha hızlı ve daha düşük riskli olabilir. Platform geçişi yalnızca modül değişimi değildir; rack, CPU, yazılım projesi, adresleme, kablo ve terminal yapısı birlikte yenilenir.
QX / QY modül kodunu birlikte netleştirelim
Mevcut Mitsubishi Q serisi panonuzdaki I/O modülünün fotoğrafını, ürün kodunu ve mümkünse terminal bağlantı bilgisini paylaşarak giriş/çıkış tipi, connector yapısı ve uygun değişim seçeneğini teknik olarak kontrol ettirebilirsiniz.